Gelir İdaresi Başkanlığı'nın özelge sisteminde yayımlanan, İstanbul Defterdarlığı Gelir Kanunları Gelir ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü'nün 13.10.2026 tarihli ve E-62030549-120-1372289 sayılı özelgesi, Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) mükerrer 20/D maddesindeki yurt dışı kazanç istisnasında aranan "son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgah bulunmaması" şartının, yurt dışında izinle yaşamış vatandaşlar bakımından nasıl uygulanacağını ele almaktadır.

İstisnanın dayanağı ve şartları

Mükerrer 20/D maddesi, 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 4 üncü maddesiyle GVK'ya eklenmiştir (RG 04.06.2026, sayı 33270). Aynı Kanun'un 14 üncü maddesinin (a) bendine göre hüküm, 1/1/2026 tarihinden itibaren Türkiye'ye yerleşmiş sayılanlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Usul ve esaslar 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nde düzenlenmiştir (RG 04.07.2026, sayı 33300).

Kanun ve Tebliğ'e göre istisnanın unsurları şunlardır:

  • Yerleşme: Kişinin GVK m.4'e göre Türkiye'de yerleşmiş sayılması ve bunun 1/1/2026 veya sonrasında gerçekleşmesi (Tebliğ m.3/3). Başvuru tarihi itibarıyla da Türkiye'de yerleşmiş sayılmak gerekir (Tebliğ m.3/2).
  • Önceki üç takvim yılı: Yerleşmeden önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgahın ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması. Bu dönemde gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellefiyet bulunması istisnaya engel değildir (mük. m.20/D, ikinci fıkra; Tebliğ m.3/5).
  • İstisna belgesi: Yerleşilen takvim yılının sonuna kadar, takvim yılının son iki ayında yerleşenler için izleyen takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar tarha yetkili vergi dairesine başvurularak "Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi" alınması (Tebliğ m.3/4). Tebliğ'deki 2 numaralı örneğe göre bu süre içinde başvurmayan kişiye belge verilmez.

İstisnanın sonuçları:

  • Türkiye dışında elde edilen kazanç ve iratlar yirmi yıl boyunca gelir vergisinden müstesnadır. Türkiye'de elde edilen kazanç ve iratlar istisna kapsamında değildir (Tebliğ m.3/7).
  • İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmez; diğer gelirler nedeniyle beyanname verilirse bu kazançlar beyannameye dahil edilmez.
  • İstisna kazançlara ilişkin gider ve maliyetler vergiye tabi kazancın tespitinde dikkate alınmaz; bu kazançlar nedeniyle yurt dışında ödenen vergiler Türkiye'de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez.
  • İstisnadan yalnız gerçek kişiler yararlanır; kurumlar vergisi mükellefleri yararlanamaz (Tebliğ m.3/10).
  • Şartların taşınmadığı sonradan anlaşılırsa tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır. Tebliğ'in 5 inci maddesine göre eksik tahakkuk eden vergi, vergi ziyaı cezası kesilerek gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir.

Ayrıca 7582 sayılı Kanun'un 2 nci maddesiyle Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 16 ncı maddesine eklenen fıkraya göre, bu istisnadan yararlananlarda istisna için öngörülen süre içinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikalinde vergi oranı %1 olarak uygulanır.

Özelgedeki olay

Talep sahibi, 24/8/2026 itibarıyla Türkiye'ye yerleştiğini belirtmiş; Türkiye'deki ikametgah kayıtlarının yanında fiilî yaşam merkezi, yerleşme iradesi, Türkiye'de bulunma süreleri ve diğer somut delillerin yerleşme tarihinin tespitinde dikkate alınıp alınmayacağını ve istisnadan yararlanıp yararlanamayacağını sormuştur. Sorunun özü, yerleşmeden önceki üç takvim yılında Türkiye'de görünen ikametgah kaydının "ikametgah bulunmaması" şartını ihlal edip etmediğidir.

İdarenin değerlendirmesi

Özelgede şu dayanaklar birlikte değerlendirilmiştir:

  • GVK m.4: İkametgahı Türkiye'de bulunanlar ile bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye'de yerleşmiş sayılır; ikametgah, Medeni Kanun'un 19 uncu ve izleyen maddelerinde yazılı yerdir.
  • TMK m.19: Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir; bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz.
  • 210 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (RG 06.03.1998, sayı 23278): Yurt dışında oturma veya çalışma izni bulunan vatandaşların ikametgahının, gelir vergisi uygulaması açısından bulundukları ülkede olduğu kabul edilir. Çalışma veya oturma izni alarak altı aydan fazla süredir yurt dışında yaşayanlar, GVK m.3/2'de sayılanlar hariç, Türkiye'de elde ettikleri kazançlar bakımından dar mükellefiyet esasında vergilendirilir. Kesin dönüş yaparak Türkiye'ye yerleşenler ile bir takvim yılı içinde altı aydan fazla Türkiye'de oturanlar tam mükellefiyet esasında vergilendirilir.

Bu çerçevede idare, her iki ülkede de ikametgahı bulunan, ancak Türkiye'deki ikametgah adresinin bulunduğu dönemlerde yurt dışında çalışma veya oturma izni alarak altı aydan fazla süredir yurt dışında yaşadığını tevsik eden vatandaşların ikametgahının esas itibarıyla yurt dışında olduğunu kabul etmiştir. Bu kişilerin Türkiye'de ikametgahının bulunması, mük. m.20/D'deki ikametgah bulunmama şartının ihlali sayılmamaktadır. Bu durumdakilerin istisnadan yararlanabilmesi için 1/1/2026 tarihinden itibaren kesin dönüş yaparak Türkiye'ye yerleşmiş sayıldıklarını tevsik etmeleri gerekir.

Somut olayda özelgenin sonucu şudur: Talep sahibinin yerleşmeden önceki son üç takvim yılında yurt dışında çalışma veya oturma izninin bulunduğunu ve ilgili takvim yıllarında altı aydan fazla yurt dışında kaldığını tevsik etmesi şartıyla Türkiye'deki ikametgahı şartın ihlali anlamına gelmeyecek; diğer şartları da topluca taşıması hâlinde istisnadan yararlanabilecektir.

Özelgenin sınırları ve uygulamada dikkat edilecek noktalar

  • Bağlayıcılık: Özelge, VUK m.413 uyarınca talep sahibinin somut olayı için verilmiştir. Dipnotunda yer alan, özelgeye uygun işlem yapılması hâlinde vergi cezası kesilmeyeceği ve gecikme faizi hesaplanmayacağına ilişkin güvence talep sahibine yöneliktir. Benzer durumdakiler için idarenin yaklaşımını gösterir; ancak onlar bakımından aynı güvenceyi sağlamaz.
  • Vergi mükellefiyeti şartı ayrıca aranır: Özelge yalnız ikametgah unsurunu ele almaktadır. Yerleşmeden önceki son üç takvim yılında vergi mükellefiyeti bulunmaması şartı ayrıca sağlanmalıdır. 333 Seri No.lu Tebliğ'deki örneklere göre bu dönemde Türkiye'de tek işverenden tevkifata tabi ücret geliri elde edilmesi (Örnek 6) veya ticari kazanç nedeniyle mükellefiyet bulunması (Örnek 7) istisna belgesi verilmesine engeldir.
  • Tebliğ'in 4 numaralı örneği: 2022 yılında Türkiye'de ikametgahı bulunan ve 10/11/2024 tarihinde Türkiye'den ayrılan kişinin 2024 yılında Türkiye'de yerleşik olduğu kabul edilerek istisna belgesi verilmemektedir. Özelgedeki olay ise ilgili yıllarda yurt dışında izinle altı aydan fazla kalındığının tevsikine dayanmaktadır. Bu nedenle değerlendirme, önceki üç takvim yılının her biri için ayrı ayrı yapılmalıdır.
  • Tevsik: Özelge, tevsik edilecek hususları (önceki üç takvim yılı içinde yurt dışında çalışma veya oturma izni, ilgili her takvim yılında altı aydan fazla yurt dışında kalış ve 1/1/2026 sonrasında kesin dönüş) belirtmekle birlikte, bunların hangi belgelerle tevsik edileceğini saymamıştır. İzin belgelerinin ve yurt dışında kalış sürelerini gösteren kayıtların her takvim yılı için ayrı ayrı hazırlanması, istisna belgesi başvurusunda vergi dairesinin yapacağı kontrol (Tebliğ m.4) bakımından yerinde olur.
  • Başvuru süresi: Talep sahibinin belirttiği 24/8/2026 tarihi esas alınırsa istisna belgesi için başvuru süresi 2026 takvim yılının sonudur. Kasım veya aralık aylarında yerleşmiş sayılanlar için süre izleyen takvim yılının ikinci ayının sonuna kadardır (Tebliğ m.3/4).

Kaynaklar: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.4 ve mükerrer m.20/D; 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 04.06.2026, sayı 33270) m.2, m.4 ve m.14; Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 333) (RG 04.07.2026, sayı 33300) m.3–5; Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 210) (RG 06.03.1998, sayı 23278, s.8); 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.19; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.413; İstanbul Defterdarlığı Gelir Kanunları Gelir ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü özelgesi, 13.10.2026, sayı E-62030549-120-1372289.

Ek: Özelge metni (PDF, 40 KB). İstanbul Defterdarlığı Gelir Kanunları Gelir ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü, 13.10.2026 tarihli ve E-62030549-120-1372289 sayılı özelge; Gelir İdaresi Başkanlığı özelge sisteminde yayımlanan metindir.