3065 sayılı KDV Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre, ihraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından ihracatçılara teslim edilen mallara ait KDV ihracatçı tarafından ödenmez. İmalatçı bu vergiyi tahsil etmez ama dönem beyannamesinde beyan eder; vergi dairesi vergiyi tarh ve tahakkuk ettirerek tecil eder. Mallar süresinde ihraç edilirse tecil edilen vergi terkin edilir. İmalatçının tecil ettirilemeyen kısmı ise ihracat gerçekleştiğinde kendisine iade edilir. Uygulama ihtiyaridir; imalatçı ihracatçıya KDV tahsil ederek de teslim yapabilir (KDV Genel Uygulama Tebliği II/A-8.1).

Kimler yararlanabilir?

Tecil-terkin uygulamasından yalnız "imalatçı" vasfını taşıyan satıcılar yararlanır. İmalatçının (II/A-8.3):

  • sanayi siciline kayıtlı olup sanayi sicil belgesine ya da çiftçi kayıt belgesi, gıda işletmesi kayıt belgesi veya işletme onay belgelerinden birine sahip olması (Tebliğ bunları "imalatçı belgesi" olarak adlandırır),
  • ilgili meslek odasına kayıtlı bulunması,
  • üretimin yapıldığı dönemde yürürlükteki Sanayi Sicil Tebliğlerinde öngörülen sayıda işçi çalıştırması ve gerekli araç parkına ya da kapasite raporundaki üretim altyapısına sahip olması

gerekir. İmalatçı belgesi ve meslek odası üyelik belgesinin birer örneği, ihracatçıya ihraç kaydıyla ilk teslimin yapıldığı dönemde bir defaya mahsus olmak üzere, o dönem beyannamesinin verilme süresine kadar bir dilekçe ekinde vergi dairesine verilir. İmalatçı niteliğindeki değişiklikler ve bu niteliğin kaybı ayrıca bildirilir.

İmalatçının piyasadan hazır olarak alıp sattığı mallar için tecil-terkin uygulanmaz; yalnız bizzat ürettiği mallar kapsama girer. İmalatçı belgesindeki üretim kapasitesine göre fason olarak imal ettirilen mallar ise kapsamdadır (II/A-8.3).

Hangi mallar kapsama girer?

  • Nihai mamul şartı: İhraç kaydıyla satılan malın, ihraç edilen nihai mamul olması gerekir. Tebliğ'deki örnekte, kumaş üreten ihracatçıya iplik satan iplik imalatçısı tecil-terkinden yararlanamaz; çünkü ihraç edilen mal iplik değil kumaştır (II/A-8.4).
  • Aynı mal: İhraç kaydıyla teslim edilen mal ile ihracat faturası ve gümrük beyannamesindeki mal aynı olmalıdır. Belgelerde farklı tanımlanmışsa, aynı mal olduğunun konuya münhasır vergi inceleme raporu veya YMM raporuyla tespiti istenir (II/A-8.4).
  • Eklenti ve ambalaj: Asıl mal tecil-terkin uygulanarak satın alınmışsa ve yurt dışındaki müşteri adına düzenlenen faturada ve gümrük beyannamesinde asıl malla birlikte yer alıyorsa, malın eklentisi veya ayrılmaz parçası niteliğindeki mallar ile ambalaj malzemesi de bu kapsamda teslim edilebilir (II/A-8.4).
  • Kesin ihracat: Geçici ihracat veya hariçte işleme rejimi çerçevesinde yurt dışına gönderilen mallar, kesin ihracata dönmedikçe bu uygulama açısından ihracat sayılmaz (II/A-8.1).
  • Özel fatura, bedelsiz ihracat ve serbest bölge: "İstisna İzin Belgesi" alan mükelleflere özel fatura ile yapılacak satışlar için yapılan ihraç kaydıyla teslimlerde (II/A-8.2) ve Kanun'un 12/1 maddesindeki şartlar çerçevesinde tevsik edilen bedelsiz ihracatta (II/A-8.10) da uygulama mümkündür. Serbest bölgeye "Serbest Bölge İşlem Formu" ile yapılan ihracatta terkin için bu formun aslı veya onaylı örneği ibraz edilebilir (II/A-8.5).

Fatura ve beyan

İmalatçının faturasına şu ibare yazılır: "3065 sayılı KDV Kanununun (11/1-c) maddesi hükümlerine göre, ihraç edilmek şartıyla teslim edildiğinden, KDV tahsil edilmemiştir." (II/A-8.1)

İhraç kaydıyla teslim faturası esas itibarıyla ihracatçının düzenlediği fatura tarihinden önceki bir tarihi taşımalıdır. İmalatçının fatura tarihi ihracatçının fatura tarihinden veya fiili ihraç tarihinden sonra ise, Vergi Usul Kanunu'ndaki fatura düzenleme sürelerine uyulmuş olması kaydıyla uygulamadan yararlanılabilir. Bunun dışında faturanın fiili ihraç tarihinden sonraki bir tarihi taşıması hâlinde terkin ve iade, işlemin şartlar açısından inceleme veya YMM raporuyla tespit edilmesine bağlıdır (II/A-8.1).

Teslim, yapıldığı dönemin 1 No.lu KDV beyannamesinde "Matrah" kulakçığında malın tabi olduğu oranla beyan edilir ve ayrıca "İhraç Kaydıyla Teslimlere İlişkin Bildirim" tablosunda 701 kodlu satıra kaydedilir. Genel orana tabi mallarda bu tablonun "Yüklenilen KDV" sütununa mükellefçe giriş yapılmaz; indirimli orana tabi mallarda ise bu sütuna teslimin bünyesine giren vergi mükellefçe yazılır (II/A-8.12).

Tecil edilecek vergi ve iade doğan kısım

Tecil edilecek vergi, ihraç kaydıyla teslim bedeli üzerinden hesaplanan vergiden fazla olamaz. Dönemin ödenmesi gereken vergisi bu tutardan azsa tecil, ödenmesi gereken vergi kadar yapılır. Hesaplanan vergiden tecil edilemeyen kısım varsa bu kısım imalatçıya iade edilir (II/A-8.5). Kısaca:

  • Tecil edilebilir KDV: ihraç kaydıyla teslim bedeli üzerinden hesaplanan KDV,
  • Tecil edilecek KDV: tecil edilebilir KDV ile dönemin ödenmesi gereken KDV'sinden küçük olanı,
  • İhracatın gerçekleştiği dönemde iade edilecek KDV: tecil edilebilir KDV'den tecil edilemeyen kısım.

İmalatçıya iade edilecek KDV, ihraç edilen mala ilişkin imalatçı satış bedeline göre hesaplanan vergiden, imalatçı aleyhine matrahta meydana gelen değişikliğe ilişkin vergi düşüldükten sonra kalan tutardan fazla olamaz (Kanun m.11/1-c).

İndirimli orana tabi malların ihraç kaydıyla tesliminde, yüklenilen KDV ile hesaplanan KDV arasındaki fark "Teslimin Yapıldığı Dönemde İade Edilecek Yüklenilen Vergi Farkı" satırında gösterilir ve Kanun'un 29/2 maddesi kapsamında değerlendirilir. Bu tutar yılı içinde 405 kodlu satırla mahsuben, izleyen yıl içinde 439 kodlu satırla nakden veya mahsuben iade konusu yapılabilir (II/A-8.12). İndirimli orana tabi işlemlerdeki iade için indirimli orana tabi işlemlerde KDV iadesi yazısına bakılabilir.

Üç aylık ihracat süresi ve ek süre

Mallar, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren üç ay içinde ihraç edilmelidir (Kanun m.11/1-c). İhracat, gümrük beyannamesinin kapanma tarihi itibarıyla gerçekleşmiş sayılır (Tebliğ II/A-8.1). Örneğin 15 Kasım 2026'da teslim edilen bir mal için süre 1 Aralık 2026'da başlar ve 28 Şubat 2027'de sona erer.

İhracat mücbir sebep veya beklenmedik bir durum nedeniyle bu sürede gerçekleştirilemezse, ihracatçı en geç üç aylık sürenin bitiminden itibaren 15 gün içinde vergi dairesi başkanlığına veya defterdarlığa dilekçeyle başvurarak üç aya kadar ek süre isteyebilir (yukarıdaki örnekte 15 Mart 2027'ye kadar). Bu süreden sonra yapılan veya ihracatçı dışında birinin yaptığı başvurular değerlendirilmez. Dilekçeye yalnız ihraç kaydıyla teslim faturasının bir örneği eklenir; durumun tevsikine yönelik belge istenmez. Ek süre en çok üç aydır; üç aylık ek süre içinde de ihracat yapılamazsa ikinci bir ek süre verilemez, ancak üç aydan kısa ek süre almış olan mükellef üç aya kadar ilave süre isteyebilir (II/A-8.6).

Mücbir sebep Vergi Usul Kanunu'nun 13 üncü maddesine göre belirlenir. Tebliğ; alıcının siparişi ertelemesi veya iptal etmesi, teslim programındaki değişiklikler, bedel transferindeki gecikmeler, akreditif süresinin dolması, taşıma aracı veya konteyner bulunamaması, gümrüklerdeki yoğunluk ve resmî makamlardan ihracat izni alınamaması gibi hâlleri beklenmedik durum olarak sayar (II/A-8.6).

İhracat gerçekleşmezse

İhracatçı malı hiç ihraç edemez veya süresinden sonra ihraç ederse, işlem yurt içi teslime dönüşür. Tecil edilen vergi, tahakkuk ettirildiği tarihten itibaren gecikme zammıyla birlikte imalatçıdan tahsil edilir; ihracatın mücbir sebep nedeniyle yapılamaması hâlinde gecikme zammı yerine tecil faizi uygulanır (Kanun m.11/1-c; Tebliğ II/A-8.7).

İmalatçı ödediği vergi için ihracatçıya rücu ederse, ihracatçı imalatçıya ödediği KDV'yi en erken ihracat süresinin (ek süre verilmişse bu sürenin) sona erdiği tarihi takip eden günün dahil olduğu dönemde, en geç o dönemi kapsayan takvim yılını takip eden takvim yılı içinde indirebilir. Mallar sonradan ihraç edilirse indirim hesaplarına alınan bu tutarlar ihracattan doğan iade talebinde iade hesabına dahil edilebilir (II/A-8.7).

İhraç kaydıyla teslimde bulunan satıcının imalatçı vasfını taşımadığı anlaşılırsa, ihracatçı teslim için hesaplanan vergiyi, teslimin yapıldığı takvim yılını takip eden takvim yılı aşılmamak kaydıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği dönemde indirebilir (II/A-8.7).

İhraç kaydıyla teslim edilip ihraç edilen malların geri gelmesi hâlinde, ithalat istisnasından yararlanmak için faturada hesaplanıp tahsil edilmeyen KDV'nin ihracatçı tarafından gümrük idaresine ödenmesi gerekir; bu ödeme tevsik edilirse imalatçının terkin veya iade işlemleri gecikme zammı aranmadan yerine getirilir (II/A-8.11).

Terkin ve iade için belgeler

Terkin için ihraç edildiğini gösteren gümrük beyannamesi veya listesi, ihraç kaydıyla satış faturalarıyla birlikte vergi dairesine verilir. Gümrük beyannamesinde imalatçı bilgisi yoksa imalatçı, ihracatçıdan gümrük beyannamesinin tarih ve sayısını, kendi kimlik bilgilerini ve ihraç kaydıyla teslim faturasının tarih, numara, mal cinsi, miktar, bedel, KDV oranı ve tutarını gösteren bir yazı alır. Bu yazıyı veren ihracatçı, yazı verdiği imalatçıların listesini izleyen ayın 15 inci günü akşamına kadar kendi vergi dairesine verir (II/A-8.5).

İade talebinde aranan belgeler (II/A-8.13):

  • standart iade talep dilekçesi,
  • meslek odasına üyelik belgesinin onaylı örneği ve imalatçı belgesi (değişiklik olmadıkça bir defa),
  • ihraç kaydıyla teslim faturaları veya listesi,
  • gümrük beyannamesi çıktısı veya listesi (serbest bölge işlem formu ya da özel fatura örneği),
  • gümrük beyannamesinde imalatçı bilgisi yoksa ihracatçıdan alınan onaylı yazı,
  • ihraç kaydıyla teslimin yapıldığı döneme ait indirilecek KDV listesi.

Belgeler tamsa mahsuben iade talepleri miktarına bakılmaksızın vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir. Nakden iade taleplerinin 50.000 TL'yi aşmayan kısmı rapor ve teminat aranmadan, aşan kısmı vergi inceleme raporu veya YMM raporuna göre yerine getirilir; teminat verilirse iade yapılır ve teminat bu raporların sonucuna göre çözülür (II/A-8.13).

YMM raporu yolu seçilirse, süresinde tam tasdik sözleşmesi bulunmayan mükelleflerde YMM raporuyla alınabilecek iade 46 Seri No'lu SM, SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği m.3/1-c uyarınca en fazla 1.300.000 TL'dir. Süresinde tam tasdik sözleşmesi bulunan mükelleflerde bavul ticareti ve yolcu beraberi eşya ihracatı dışındaki iadeler YMM raporuyla miktara bakılmaksızın yapılır (KDV Genel Uygulama Tebliği IV/A3-4.1).

İade beyanname dışında yürür. İmalatçı, ihracat kısmen veya tamamen gerçekleştiğinde dilekçe ve belgelerle başvurarak ihracatı gerçekleşen kısma isabet eden tutarın iadesini ister; vergi dairesi beyanname verilmesini beklemeden talebi sonuçlandırır. Ret ve iade, teslimin yapıldığı dönem beyannamesindeki "İhracatın Gerçekleştiği Dönemde İade Edilecek Tecil Edilemeyen KDV" satırına dayanır. Bu tutar sonradan hiçbir beyannamede gösterilmez; gösterilmesi mükerrer iadeye ve cezalı tarhiyata yol açabilir (II/A-8.12).

İhracatçının kendi yüklendiği KDV'ye ilişkin iade için mal ihracatında KDV iadesi yazısına, 2026 rapor sınırları için 2026 YMM tasdik hadleri sayfasına bakılabilir.

Kaynaklar: 3065 sayılı KDV Kanunu m.11/1-c; KDV Genel Uygulama Tebliği (II/A-8.1.)–(II/A-8.7.), (II/A-8.10.)–(II/A-8.13.) ve (IV/A3-4.1.) bölümleri; 46 Seri No'lu SM, SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği m.3/1.